On İki İmam Kimlerdir? İsimleri, Lakapları ve Hayatları

On İki İmam Kimlerdir?

On İki İmam, Hz. Muhammed’in Ehlibeyt’inden, Hz. Ali ile Hz. Fatıma’nın soyundan gelen ve Alevi inancında “Hakk’ın yeryüzündeki hücceti” olarak kabul edilen on iki manevi önderdir. Aleviler Hz. Muhammed’i, Hz. Ali’yi ve On İki İmam’ı yolun ulularıdır diye bilir; cemlerde düvazdeh imam deyişleriyle anar, Muharrem’de onların ve özellikle Kerbela şehitlerinin yasını tutar.

Seyit Derviş Tur Dede, Erkânname kitabının genişletilmiş üçüncü baskısında okurlarının isteği üzerine her imamın yalnızca doğum ve ölüm tarihlerini değil, hangi Emevi ve Abbasi halifeleri döneminde yaşadıklarını ve nasıl şehit edildiklerini de anlatmıştır. Aşağıdaki her bağlantı bu anlatımın ilgili bölümüne götürür.

On İki İmam: İsimleri ve Kısa Bilgiler

1.	Hz. Ali Ali’yel Murtaza, Şah-ı Merdan	Hz. Muhammed’in amcasının oğlu ve damadı; dördüncü halife. Kûfe’de şehit edildi, Necef’te yatar.
2.	İmam Hasan Hasan-ı Mücteba	Hz. Ali ile Hz. Fatıma’nın büyük oğlu. Hilafeti şartlı antlaşmayla Muaviye’ye bıraktı; 670’te Medine’de zehirlendi.
3.	İmam Hüseyin Şehid-i Kerbela	Yezid’e biat etmedi; 10 Muharrem 680’de Kerbela’da 73 şehitle birlikte şehit edildi.
4.	İmam Zeynel Abidin Seccad	Kerbela’dan sağ kurtulan tek erkek evlat; Şam’da Yezid’in huzurundaki hutbesiyle bilinir.
5.	İmam Muhammed Bakır Bâkırü’l-ulûm	Anne ve baba tarafından Ehlibeyt soyundan; ilmi derinliğiyle tanındı. 735’te Medine’de zehirlendi.
6.	İmam Cafer-i Sadık Sadık	Caferi mezhebine adını veren, Alevi inancında yolun ve erkânın kaynağı sayılan imam.
7.	İmam Musa-i Kâzım Kâzım	Öfkesini yenen, sabırlı ve affedici kişiliğiyle bilinir; Harun Reşid döneminde zindanda şehit edildi.
8.	İmam Ali Rıza Rıza	Me’mun tarafından zorla veliaht ilan edildi; Tus’ta (Meşhed) zehirlenerek şehit edildi.
9.	İmam Muhammed Taki Cevad	Babası şehit edildiğinde sekiz yaşındaydı; genç yaşta Bağdat’ta zehirlendi.
10.	İmam Ali Naki Hâdi	Ömrünün büyük kısmını Samarra’da Abbasi gözetimi altında geçirdi.
11.	İmam Hasan Askeri Askeri, Zeki	Samarra’daki askerî mahallede gözaltında yaşadı; 28 yaşında şehit edildi.
12.	İmam Muhammed Mehdi Hüccet, Kâim	Doğumu gizli tutuldu; Gaybet-i Suğra ve Gaybet-i Kübra dönemleriyle anılır.

Not: Kitapta da belirtildiği gibi, imamların doğum ve ölüm tarihleri tarihçiler tarafından farklı verilmektedir; yıllar yaklaşık olarak anlaşılmalıdır.

On Dört Masum ve On Yedi Kemerbest

On İki İmam’ın soyundan gelip küçük yaşta şehit edilen çocuklar On Dört Masum-u Pak olarak anılır. Alevi inancındaki bu kavramlar için: On Dört Masum ve On Yedi Kemerbest.

Kerbela ve Muharrem

On İki İmam tarihinin dönüm noktası, İmam Hüseyin’in Kerbela’da şehit edilmesidir. Ayrıntılar için: Kerbela Vakasının Kısaltılmış Özeti ve Muharrem ayı ve orucun kutsallığı.

Kaynak: Seyit Derviş Tur, Erkânname – Aleviliğin İslam Yorumu ve Alevi Erkânları, genişletilmiş 3. baskı (ISBN 975-6791-52-7).