Kısaca: İmam Hüseyin, On İki İmam’ın üçüncüsü; Hz. Ali ile Hz. Fatıma’nın küçük oğlu ve Hz. Muhammed’in torunudur. Yezid’e biat etmeyi reddetmiş, Hicri 61 (M. 680) yılının 10 Muharrem gününde Kerbela’da ailesi ve dostlarıyla birlikte şehit edilmiştir. “Şehid-i Kerbela” olarak anılır; Alevilerin Muharrem matemi onun ve Kerbela şehitlerinin anısına tutulur.
Aşağıdaki metin, Seyit Derviş Tur Dede’nin Erkânname kitabından alınmıştır. Genel bir giriş için: Alevilik nedir?
İçindekiler
İmam Hüseyin Kimdir?
| Doğumu | 626, Medine |
| Şehit edilmesi | 10 Muharrem 61 / 680, Kerbela |
| Yaşı | 54 |
| Babası | İmam Ali |
| Annesi | Fatıma-tüz Zehra |
| Eşi | Şehribanu |
İmam Hasan ve İmam Hüseyin, sevgili Peygamberimizin torunlarıdır. Evliyalar Şahı Hz. Ali’nin ve Fatima-tül Zehra’nın ciğer pareleridir. Hicretin dördüncü yılında İmam Hasan, Hicretin altıncı yılında da İmam Hüseyin doğdu. O gerçekler güneşi İmam Hüseyin doğduğunda, iki cihan serveri Hz. Muhammed Mustafa’ya müjde gelince, şunu söylüyor: “Bu dinin yıkılmaz direği, batmayan güneşi geliyor” diyerek, o andaki sevincini saklamıyor.
Hz. Hüseyin doğduğu zaman ebelik yapan Esma, bebeği getirip dedesinin kucağına verince, o sevgi güneşi olan ilahi nur, âlemlerin şefaat kanısı, ilahi Nurun aktığı pınarla birleşiyor. Henüz çocuk kucağındayken, o anda Cebrail aleyhi selam geliyor. Allah’ın selamını iletirken, “Ey Muhammed! Yüce Allah, bebeğin ismine, Harun Peygamberin oğlu Zübeyir’in ismini verdi. Arapçası Hüseyin’dir. Hüseyin olmasını söylüyor.” Ona cenabı Hakk’ın emriyle Hüseyin adı veriliyor.
Hz. Muhammed’in İmam Hüseyin Hakkındaki Sözleri
Hz. Muhammed, bir gün kızı Fatima’nın evine geldiğinde gördü ki, kızı başka işler ile uğraşırken Hz. Hüseyin beşikte ağlıyor. Bunu gören Hz. Muhammed, dönüp kızına diyor ki, “Ya Fatima, biliyorsun ki Hüseyin’in ağlaması beni yürekten yaralar.” Hz. Peygamberimiz sahih bir hadisinde der ki “Hasan ile Hüseyin’i sevmek Tevhittir.” “Hüseyin minni ve enne min Hüseyin” buyurmuştur. Türkçe ’si; “Hüseyin benden, ben Hüseyin’deyim. Hakta âlâ sevsin o kimseyi ki, Hasan’ı ve Hüseyin’i seviyor.”
Yine Hz. Muhammed’in bir hadisi, Hz. Muhammed demiş ki: “Hasan ile Hüseyin’i seven, beni sevmiş olur. Onlara buğz eden, bana buğz etmiş olur. Bana buğz eden de, Allah’a buğz etmiş olur ki, yeri narı cehennemdir.”
İmam Hüseyin’in doğumu, çocukluğu, bayram elbiseleri rivayeti ve Ehlibeyt’in (Âl-i Abâ) anlamı, ağabeyi İmam Hasan sayfasında ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.
Yezid’e Biat Etmeyişi
İmam Hasan, hilafeti şartlı bir antlaşmayla Muaviye’ye bırakırken İmam Hüseyin biat etmemiştir. İmam Hasan’ın Muaviye’ye verdiği cevap, kardeşinin tavrını şöyle anlatır: “Küçük kardeşim İmam Hüseyin bu konuda, benden daha iddialıdır. Kan dökme pahasına canını verir, yine sana biat etmez. O da amacını İslam âlemine o şekilde duyurmaya kararlıdır.” Muaviye’nin ölümünden sonra oğlu Yezid’in biat dayatması, Hicri 61 yılında Kerbela faciasıyla sonuçlanmıştır.
Kerbela: On Muharrem
On Muharrem! Şafak ağır, ağır ağlayarak açıyor. Gökyüzü kan kırmızı!
Güneş kana boyanmış, ağlayarak doğuyor. Burası Kerbela!
…
Burada diller iki cümle söylüyor. Ya Hüseyin, ya Hüseyin, ya Hüseyin.
Kemter, Şehit düşen şühedalar aşkına, sakahüm ya Hüseyin diye yas tutuyor.
Seyit Derviş Tur Dede, Erkânname’de İmam Hüseyin bölümünün büyük kısmını Kerbela vakasına ayırmıştır: Küfe’nin davet mektupları, Müslüm bin Akil’in şehadeti, Kerbela’ya varış, suyun kesilmesi, Hür’ün saf değiştirmesi, Hz. Abbas ve Ali Asgar’ın şehadeti, İmam Hüseyin’in son vedası ve Ehlibeyt kadınlarının esir alınması. Bu metnin tamamı, “Burası Kerbela!” ağıtıyla birlikte ayrı bir sayfada yer almaktadır:
→ Kerbela Vakasının Kısaltılmış Özeti ve Kerbela şehitlerinin isimleri
Kitaba göre Kerbela’da Hz. Hüseyin ile beraber tam 73 şehit verilmiş, bundan kısa bir süre önce de Kûfe’de Müslüm bin Akil ile birlikte 9 kişi şehit düşmüştür; kitapta tamamının isimleri tek tek verilmektedir. Kerbela’dan sonra Şam’da Yezid’in sarayında yaşananlar ise İmam Zeynel Abidin sayfasında anlatılır. Alevilerin bu acıyı her yıl nasıl andığı için: Muharrem ayı ve Muharrem orucu.
Kaynak: Seyit Derviş Tur, Erkânname – Aleviliğin İslam Yorumu ve Alevi Erkânları, genişletilmiş 3. baskı (ISBN 975-6791-52-7).
Alevilik üzerine diğer yazılar
İnanç ve erkân
- Alevilik Nedir? (ana sayfa)
- Kızılbaş Ne Demek? Kimlere Alevi Denir?
- Alevi İnancında Dört Kapı Kırk Makam
- İkrar Nedir, Kimden Kaldı?
- İslam ve Alevi İnancı
- İslam Kelimesinin Anlamı ve Tahribatı
- Alevi İnancında Kadının Yeri
- On Dört Masum-u Pak ve On Yedi Kemerbest
Cem ve erkânlar
- Cem Nedir? Cem Evi, Cem Kuralları ve On İki Hizmet
- Semah Nedir? Semah’ın Kutsallığı
- Musahiplik Nedir, Kimden Kaldı?
- Görgü Erkânı (Görgü Cemi)
- Alevilerde Cenaze Erkânı
- Alevilerde Nikâh Erkânı
- Düşkünlük Nedir?
Bayramlar, oruçlar ve kutsal günler
On İki İmam
- On İki İmam kimlerdir?
- Hz. Ali
- İmam Hasan
- İmam Zeynel Abidin
- İmam Muhammed Bakır
- İmam Cafer-i Sadık
- İmam Musa-i Kâzım
- İmam Rıza
- İmam Muhammed Taki
- İmam Ali Naki
- İmam Hasan Askeri
- İmam Mehdi
Yedi Ulu Ozan
- Yedi Ulu Ozan kimlerdir?
- Seyyid Nesimi
- Şah İsmail Hatayi
- Fuzuli
- Yemini
- Virani
- Pir Sultan Abdal
- Kul Himmet
- Noksani Baba
Tarih: Ehlibeyt, Gadir Hum ve Kerbela
Kitaplar ve Avrupa’da Alevi örgütlenmesi
Deutsch: Alevitentum: Grundlagen, Glaube und zentrale Begriffe · Geschichte der Aleviten-Organisation in Deutschland
Yazar hakkında: Seyit Derviş Tur Dede
1936’da Erzincan Çayırlı Başköy’de, Babamansur (Şah Mansur) Ocağı’na mensup bir seyyid ailesinde doğdu. Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu’nun (AABF) öncülü olan Alevi Cemaatleri Federasyonu’nun kurucularından ve ilk genel başkanıdır (1990–1993). 1994–2003 yılları arasında federasyon bünyesindeki Dedeler Kurulu’na başkanlık etti. Erkânname (2002) ve Avrupa’da İlk Alevi Yapılanması (2016) kitaplarının yazarıdır; çalışmaları Martin Sökefeld, Zeynel Gül, Burak Gümüş ve Bülent Keleş gibi araştırmacıların akademik yayınlarında kaynak gösterilmektedir.